(Thời sự) - Năm 2018 được gọi là năm “đại phẫu thuật” tinh giản biên chế. Ngay cả ngành tưởng như không thể nằm trong danh sách các cơ quan tinh giản biên chế như ngành Công an cũng “gọn nhẹ” khi giải thể sáu Tổng cục, hạ cấp hai Bộ tư lệnh.

Đầu năm 2018, hàng loạt các Bộ, cơ quan ngang Bộ họp bàn về vấn đề tinh giản bộ máy hoạt động hiệu quả theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập. Theo đó, hàng loạt các cơ quan sát nhập, giải thể. Cụ thể, Trung ương MTTQ Việt Nam bàn về việc hợp nhất 5 đoàn thể Chính trị – Xã hội vào MTTQ Việt Nam; Bộ Công an giải thể sáu Tổng cục, hạ cấp hai Bộ tư lệnh; giải thể 3 ban chỉ đạo Tây Bắc, Tây Nam và Tây Nguyên… Hiện Chính phủ có 18 Bộ, 4 cơ quan ngang Bộ và 8 đơn vị trực thuộc. Mục tiêu đến năm 2021 giảm khoảng 400.000 người trong biên chế. Nhiều cán bộ cấp cao, cấp địa phương đang “nín thở” nghe ngóng số phận cơ quan mình sát nhâp hay giải thể?

Tinh giản biên chế, câu chuyện bàn nhiều nhưng đến giờ mới “đại phẫu” được

Tinh giản biên chế, câu chuyện bàn nhiều nhưng đến giờ mới “đại phẫu” được

Tại sao các cán bộ cấp cao lại “nín thở” nghe ngóng? Bởi nếu có giải thể, công việc có thiếu không? Xin thưa là công việc hoàn toàn không thiếu, thậm chí còn rất bộn bề. Tinh giản bộ máy cồng kềnh đồng nghĩa với việc những người làm việc sẽ phải làm việc hiệu quả hơn, năng suất lao động động, hiệu quả công việc sẽ phải cao hơn. Về mặt logic, mọi người sẽ được thỏa ý nguyện về công việc. Tức là sẽ không còn tình trạng thừa người, thiếu việc; những người không làm việc vẫn nhận lương đều. Những người có năng lực sẽ được cống hiến và yên tâm đảm bảo cuộc sống của mình.

Từ nỗi lo “bầu sữa” chia năm sẻ bảy

Cách đây mấy ngày, trong cuộc làm việc ở Hải Dương, tôi có đi chung đoàn với một chị ở một cơ quan Công an cấp Bộ. Chị này cho biết, cơ quan chị đang chuẩn bị sát nhập với 2 cơ quan khác. Thu nhập của cơ quan chị này cao hơn hẳn 2 cơ quan kia. Nhưng vì cơ quan của chị này sử dụng con dấu, hai cơ quan kia sát nhập vào sẽ chung quyền lợi. Chị ca thán: Thu nhập chắc chắn sẽ giảm vì chia bình quân đầu người cho người của 2 “tập đoàn” yếu kém kia.

Hai cơ quan khác thuộc Bộ Khoa học & Công nghệ sát nhập mà tôi biết cũng có câu chuyện tương tự. Khi sát nhập, cán bộ, nhân viên của hai cơ quan ghét nhau ra mặt. Chuyện kêu ca quyền lợi thường xuyên diễn ra. Lí do, một cơ quan được Bộ mỗi năm cấp cho “bầu sữa” ngân sách 7 – 10 tỷ để chi tiêu. Chưa tính các dự án xin thêm tiền. Thế là, các công việc của cơ quan này được thổi phồng giá trị lên gấp 4-5 lần giá trị thực tế. Mà thực tế, so với sản phẩm chất lượng tương đương các cơ quan bên ngoài, giá trị sản phẩm của các cán bộ trong cơ quan thuộc Bộ kia thấp hơn hẳn. Nhưng họ phải chia số tiền ngân sách ra để chia đủ 1 năm cho các cán bộ, nhân viên ở đây. Họ đang bình yên thế, bỗng một ngày cuối năm 2017, bị sát nhập vào một cơ quan nghèo hơn, lẹt đẹt hơn. Bỗng nhiên cơ quan nghèo được hưởng lợi từ khoản ngân sách của cơ quan giầu nên cán bộ bên này phấn khởi hẳn. Hai cơ quan được nhập vào ngồi chung một chỗ mà hậm hực nhau, coi thường nhau. Tất nhiên, chỉ vì cái “bầu sữa” đã bị chia năm sẻ bảy.

“Bầu sữa” ngân sách chia năm xẻ bảy là nỗi lo của nhiều người

Vấn đề lợi ích chắc chắn đã được lãnh đạo Đảng, Chính phủ, Nhà nước tính đến. Khi sát nhập, giải thể, câu chuyện thực tế “lòi” ra thực trạng đáng buồn: “Bầu sữa” ngân sách quá ngọt ngào cho nhiều người bú mớm. Người ta vào làm vì “bầu sữa” không cạn, lương cao mà việc nhàn chứ không phải vì họ muốn làm việc. Hầu hết các loại công việc đều không hiệu quả nhưng vẫn duy trì. Đến tháng, đến năm, lãnh đạo, các cán bộ, nhân viên lại xúng xính quần áo kỉ niệm 10 năm, 20 năm, thậm chí 50 năm ngày thành lập, báo cáo thành tích, kêu than khó khăn để xin thêm ngân sách.

Tới nỗi lo mất chức danh, tước vị

Khi các đơn vị lớn cỡ như Tổng cục của Bộ Công an hay 3 Ban chỉ đạo Tây Bắc, Tây Nam, Tây Nguyên giải thể, các chức danh, tước vị của lãnh đạo các đơn vị này chắc chắn sẽ mất. Hiện tại, như con số giải thể 3 Ban chỉ đạo Tây Bắc, Tây Nam, Tây Nguyên dư thừa ra tới 40 nhân sự chức vụ tương đương cấp thứ trưởng, tổng cục trưởng, chưa bố trí được công việc. Tương tự, 6 Tổng cục của Bộ Công an cũng sẽ dư thừa các nhân sự chức vụ cao sẽ cần bố trí.

Nếu đặt ra câu hỏi cho các vị lãnh đạo dư thừa kia: Nguyện vọng bố trí công việc của các đồng chí sẽ như thế nào? Tất nhiên, các đồng chí sẽ trả lời: Phù hợp với năng lực. Tuy nhiên, nội hàm của từ “năng lực” ở đây phải bao gồm cả chức danh và tước vị. Câu trả lời ngắn gọn nhưng sẽ là rất khó để sắp xếp công việc mới cho các vị nguyên lãnh đạo ở các cơ quan giải thể nói trên. Bởi các Bộ, ngành tương đương còn thu hẹp nhân sự, không thể thu nạp một vị chức vụ tương đương về để bành trướng, cồng kềnh thêm.

Sau khi giải thể những cán bộ, lãnh đạo ở các cơ quan chỉ còn là một người bình thường nhưng có chuyên môn, nghiệp vụ, có năng lực, trình độ. Việc bố trí công việc cho họ sẽ dựa trên năng lực, kinh nghiệm chứ không dựa vào chức danh, tước vị nữa. Họ có thể làm Thứ trưởng, làm Bộ trưởng nhưng cũng có thể chỉ làm một chuyên viên bình thường. Nhưng họ có chấp nhận việc làm một chuyên viên bình thường đóng góp năng lực, trình độ cho công việc chung? Câu trả lời có lẽ người trong cuộc không dám trả lời thẳng thắn. Họ bị đặt vào tình huống nếu đòi hỏi quyền lợi theo cách: Chúng tôi đã đóng góp nhiều năm và phấn đấu có chức danh, tước vị. Những điều đó để ghi nhận đóng góp của chúng tôi. Giờ bắt chúng tôi trở về vị trí ban đầu là vắt chanh bỏ vỏ và không công bằng với chúng tôi. Nhưng khi họ đòi hỏi như vậy, họ sẽ rơi vào tình thế ích kỷ.

Khó để đánh giá ranh giới giữa cái gì hợp lý, cái gì bất hợp lý. Nhưng có điều, người ta phấn đấu lên cao chứ không ai thích làm dân khi vẫn còn cơ hội lên cao. Vì cái gì? Nếu là vì cống hiến thì ở vị trí nào cũng có thể cống hiến và hài lòng với mức cống hiến của mình. Những người chả may “xui” ở các cơ quan bị buộc phải tinh giảm, cái mất lớn nhất với họ có lẽ là đặc quyền. Cơ hội cống hiến của họ vẫn nguyên vẹn. Nhưng họ có cống hiến tiếp hay không, mổ xẻ cũng khá khó.

(Theo Bút Danh)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@vovanthuong.org
Xem thêm:
Thích và chia sẻ bài này trên