(Xã hội) - Những ngày qua, dư luận được một phen bàng hoàng trước việc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) quyết định điều chỉnh tăng giá điện thêm 8,36%, nhưng kết quả khiến nhiều hộ dân mất thêm đến gần 50% tiền điện mỗi tháng. Sức ép từ tăng giá điện, xăng dầu tác động mạnh vào cuộc sống khiến dư luận xuất hiện nhiều bức xúc.

7272138

Theo nhiều phân tích đã chỉ ra trước đó, dù ngành điện chỉ thông báo tăng giá điện 8,36% nhưng do giá điện được chia thành 6 bậc sử dụng với biểu giá khác nhau nên đã tạo ra những khoản tiền điện bất hợp lý với người dân.

Theo đó, chỉ có giá điện bán lẻ sinh hoạt bậc 1 (từ 0 -50kWh) và bậc 2 (từ 51-100kWh) là thấp hơn so với giá điện bán lẻ bình quân (1.864 đồng/kWh) mà Chính phủ quy định, còn lại từ bậc 3 đến bậc 6, giá điện bán lẻ lại cao hơn nhiều so với giá điện bình quân. Trong khi đó, mức sử dụng điện bình thường của một hộ dân hầu hết thuộc vào bậc 3 trở lên, với mùa nắng nóng thì còn cao hơn nhiều. Đây là điểm bất hợp lý trong quy định giá điện khiến người dân thì chịu thiệt trong khi ngành điện thì chỉ thấy lợi lớn. Tính riêng mảng bán điện, EVN luôn có lãi.

Vậy nhưng, theo báo chung thì ngành điện lại “lỗ”. Lý do cũng từng được phơi bày khi Thanh tra Chính phủ công bố EVN “lỗ” là do đầu tư ngoài ngành thiếu hiệu quả. Tính cả tiền xây biệt thự, sân tennis,… vào giá điện, đầu tư cho không các doanh nghiệp khác,… Tưởng chừng như phi lý nhưng lại đều là sự thật tồn tại ở EVN.

Bức xúc với ngành điện, nhìn thấy quá nhiều điểm bất hợp lý, rất nhiều ý kiến cho rằng cần phá bỏ thế độc quyền của ngành điện. Chỉ khi có cạnh tranh, ngành điện mới hoạt động hiệu quả và người dân mới được hưởng lợi…

Bỏ độc quyền thì giá điện rẻ?

Với người dân hiện nay, vấn đề quan trọng nhất mà số đông mong muốn có lẽ chỉ là “giá điện rẻ”. Thật vậy, ngành điện độc quyền hay thị trường hoá không quan trọng, cấp thiết nhất là nó phải phù hợp với chất lượng cuộc sống của đại đa số người dân. Mặt khác, sai phạm của ngành điện đến đâu thì trách nhiệm xử lý phải được làm rõ đến đó. Vấn đề này cần phải được thực hiện tương tự như những “đại án tham nhũng” bị phanh phui trong thời gian qua. Đây tuyệt nhiên không phải là lý do để buộc phải tính đến chuyện xoá bỏ độc quyền ngành điện.

Vậy, hãy đặt vấn đề, bỏ độc quyền thì giá điện có rẻ?

Trên thực tế, giá điện tại Việt Nam đã được Nhà nước sử dụng một khoản tiền ngân sách để trợ giá, đặc biệt là chính sách xoá đói, giảm nghèo, hướng tới bộ phận những người có hoàn cảnh khó khăn. Kết quả là giá điện tại Việt Nam luôn thấp hơn so với bình quân các nước trên thế giới.

Nhiều người cho rằng xét giá điện thì cần phải xét đến thu nhập, mức sống của người dân thì mới chính xác. Tuy nhiên, cùng một chi phí đầu vào, cùng chi phí vận hành, sản xuất, thì lấy cơ sở khoa học nào để chúng ta nói là chi phí điện ở Việt Nam phải thấp hơn các quốc gia phát triển hơn? Hình dung đơn giản qua các loại hàng hoá mà chúng ta thường dùng, một chiếc điện thoại Iphone nếu không tính giá trị tiền thuế thì dù ở Việt Nam hay ở Mỹ, Nhật, Hàn,… giá trị của nó đều là 1000 USD.

Bỏ độc quyền ngành điện, cũng chính là việc bỏ đi tất cả các chính sách hỗ trợ phát triển của Nhà nước, bỏ đi các khoản trợ giá cho tiền điện. Thế thì liệu giá điện sẽ giảm được bao nhiêu?

Mặt khác, không phải cứ cạnh tranh thì sẽ tạo ra giá rẻ và chất lượng tốt. Hãy nhìn vào trường hợp cụ thể của thị trường taxi. Trước đây, Grab, Uber xuất hiện như những công ty “cạnh tranh lành mạnh” giúp người dân hưởng chất lượng vận chuyển tốt mà giá thành rẻ hơn rất nhiều so với taxi truyền thống. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn duy trì giá rẻ, khi các doanh nghiệp taxi truyền thống rơi vào lao đao, thậm chí là phá sản thì đột ngột Grab tăng giá. Họ tăng giá không chỉ với người dùng dịch vụ mà còn ăn cả phần trăm lớn hơn với tài xế. Vậy đó, thị trường cạnh tranh có thể rẻ, nhưng một số công ty sẵn sàng dùng giá rẻ để “giết chết” các doanh nghiệp khác, chiếm thế độc quyền trở lại. Khi đã độc quyền rồi, họ mặc nhiên tăng giá mà không ai có thể cản lại được.

Nếu điện bỏ độc quyền, có khi nào ngành điện quốc gia sẽ bị đe doạ bởi một doanh nghiệp nước ngoài như những gì Uber, Grab đã làm với ngành vận tải? Thật khó để biết trước, nhưng chắc chắn là giá điện sẽ chẳng rẻ hơn đâu…

Điện tăng, người dân chịu áp lực, nảy sinh nhiều bức xúc

Độc quyền ngành điện có lợi không?

Ở Việt Nam, nhà nước tham gia vào điều tiết nền kinh tế mà chúng ta gọi đó là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Buộc lòng, phải có sự can thiệp của cơ quan Nhà nước để duy trì an ninh, ổn định và công bằng xã hội. Đây được xem là yếu tố quyết định để duy trì độc quyền ngành điện.

Thứ nhất, như đã nói, độc quyền ngành điện để Nhà nước quản lý giúp duy trì thực hiện các chính sách an sinh xã hội, hạn chế tình trạng chênh lệch giàu nghèo, tránh để các công ty tư nhân thao túng giá điện. Lợi ích đặt ra là lợi ích cho đại bộ phận tầng lớp “nghèo” hơn trong xã hội chứ không phải cho bất kỳ “nhóm lợi ích nào khác.

Thứ hai, nắm và quản lý ngành điện là một điều kiện tiên quyết để bảo đảm vấn đề an ninh năng lượng, một lĩnh vực quan trọng trong bảo vệ an ninh quốc gia. Nếu có nghiên cứu, tìm hiểu về các quốc gia khác trên thế giới, rồi so sánh với Việt Nam, hoàn toàn có thể nhận ra điều này từ chính sự an ninh, ổn định mà Việt Nam đang chiếm ưu thế.

Vậy đấy, lâu nay người ta chỉ nghĩ đơn giản câu chuyện độc quyền ngành điện làm giá điện tăng vô lý mà chẳng nhìn lại xem đâu mới thực sự là thứ cần phải phân tích, bàn luận. Độc quyền mà quản lý tốt, còn hay hơn gấp trăm lần thị trường nhưng bất ổn…

(Theo Bút Danh)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]
Xem thêm:
Thích và chia sẻ bài này trên
Từ khóa: ,