(Kinh tế) - Kỳ họp thứ 7 Quốc hội khoá XIV khai mạc tại Hà Nội ngày 20/5, Ông Vũ Hồng Thanh – Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội đã có Báo cáo thẩm tra đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước năm 2018, tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2019. Ông Vũ Hồng Thanh đề nghị làm rõ tình hình tồn ngân Kho bạc Nhà nước và biện pháp sử dụng hiệu quả nguồn vốn này.

Theo Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh, số chuyển nguồn vốn đầu tư công khá lớn, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công còn chậm (chỉ đạt 75,8% so với dự toán Quốc hội giao) dẫn đến nguồn vốn đầu tư công tồn dư lớn, hiệu quả thấp. Vì thế cần phải có các biện pháp cơ cấu lại hệ thống quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách phù hợp với quy định của Luật Ngân sách nhà nước.

Hàng loạt dự án nghìn tỷ “chết yểm” phải đắp chiếu gây ra những thất thoát, lãng phí vô cùng lớn

Mới đây, Bộ Tài chính cũng có báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình giải ngân thanh toán vốn đầu tư công 4 tháng đầu năm 2019. Số liệu giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công 4 tháng đầu năm 2019 các Bộ, ngành, địa phương cao hơn so với cùng kỳ năm 2018.

Tuy nhiên, số liệu giải ngân này vẫn chưa đáp ứng chỉ đạo của Chính phủ, ước giải ngân thanh toán nguồn vốn đầu tư công là 68.548,497 tỷ đồng, đạt 16,45% so với kế hoạch Quốc hội giao và đạt 18,67% so kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Đặc biệt giải ngân vốn ngoài nước chỉ là 1.186,565 tỷ đồng, đạt 2,5% kế hoạch Quốc hội giao và đạt 4,14% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Hiện nay, công tác triển khai chính sách, pháp luật về cơ chế tự chủ đối với đơn vị sự nghiệp công lập còn chậm, có thể gây khó khăn, bị động trong quá trình tạo nguồn thực hiện cải cách tiền lương theo lộ trình.

Ngoài ra, báo cáo kiểm toán cũng cho thấy, Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2016 – 2020 phân bổ vốn cho 21 chương trình mục tiêu chỉ đạt 53,61%, so với tổng số vốn được xác định trong Nghị quyết 73/NQ-CP, thiếu 130.568 tỷ đồng dẫn đến gây áp lực cho ngân sách trong giai đoạn tiếp theo. Tình trạng bố trí vốn cho Chương trình phát triển kinh tế thủy sản bền vững giai đoạn 2016-2020 vẫn chưa phù hợp với thời gian thực hiện chương trình. Đến nay mới bố trí vốn được 16% kế hoạch vốn của chương trình, trong đó vốn ngân sách trung ương mới bố trí được 27%, có nguy cơ không đạt được các mục tiêu của chương trình.

Theo thống kê của Bộ Khoa học và Đầu tư, năm 2017 cả nước có hơn 51.000 dự án thực hiện đầu tư từ ngân sách, cao hơn năm 2016 và gần gấp đôi năm 2015. Trong đó, hơn 29.000 dự án khởi công mới.

Nhưng năm 2017 cả nước có 1.609 dự án chậm tiến độ, chiếm 3,1% số dự án thực hiện đầu tư. Những dự án chậm tiến độ đều có đặc điểm chung được chủ đầu tư đều nêu lí do như bố trí vốn không kịp thời, chậm giải phóng mặt bằng… Trong đó, có gần 150 dự án chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan, do chủ đầu tư, ban quản lý dự án và các nhà thầu không đủ năng lực. So sánh với năm 2016 thì số lượng dự án chậm tiến độ năm 2017 tăng gần 150 dự án so với năm 2016.

Ngoài ra, năm 2017 cũng có 2.605 dự án thực hiện đầu tư phải điều chỉnh vốn và tiến độ. Trong đó, chủ yếu là điều chỉnh vốn đầu tư (979 dự án) và điều chỉnh tiến độ đầu tư (936 dự án). Tiêu biểu về đội vốn, chậm tiến độ là các dự án đường sắt đô thị Hà Nội, Metro TP HCM, dự án điện gió ở Ninh Thuận…

Ngoài số lượng dự án chậm tiến độ, sau khi kiểm tra hơn 12.800 dự án và đánh giá 18.000 dự án, năm 2017 cơ quan nhà nước còn phát hiện gần 850 dự án thất thoát lãng phí; 225 dự án vi phạm quy định thủ tục đầu tư, 22 dự án vi phạm quản lý chất lượng, gần 300 dự án phải ngừng thực hiện. Phần lớn, số lượng dự án lãng phí này chỉ được phát hiện khi cơ quan thanh tra, quyết toán, kiểm toán làm việc.

“Kiểm soát chặt chẽ đầu tư công” vốn là câu nói quen thuộc trong nhiều năm qua của những người quản lý tài chính quốc gia. Tuy nhiên, dường như trên thực tế các dự án đầu tư công vẫn chưa đạt được hiệu quả khi dễ thấy hằng ngày nhân dân đều có thể chứng kiến những công trình, dự án đầu tư vốn từ ngân sách Nhà nước đắp chiếu hoặc đưa vào sử dụng nhưng không đạt được hiệu quả.

Ngay giữa Thủ đô Hà Nội, hàng loạt các công trình đầu tư công vẫn đang ngổn ngang hàng chục năm qua, nhiều dự án bị chậm tiến độ tới 4 – 5 lần, không những gây lãng phí, ảnh hưởng đến sinh hoạt, đời sống của người dân mà còn tạo nên những sự bức xúc trong dư luận.

Đầu tư công kém hiệu quả kéo dài trong nhiều năm sẽ đồng nghĩa với việc hiệu quả đầu tư xã hội bị giảm và hạn chế và sẽ tạo nên gia tăng nhiều hệ quả tiêu cực. Chẳng hạn như: thâm hụt ngân sashc quốc qua, dự trữ ngoại hối, tăng sức ép lạm phát, mất cân đối ngành, tăng tỷ lệ nợ công quốc gia.

Điều này đặt ra những yêu cầu thực hiện các giải pháp tăng cường năng lực để góp phần nâng cao hiệu quả, giảm thất thoát, lãng phí và chống tham nhũng trong đầu tư công trong nhiều năm qua. Hiện nay, dự Luật Đầu tư công sửa đổi đang trong quá trình tiếp thu, xin ý kiến rộng rãi để hoàn thiện luật.

Trong đó, có nội dung nhận được sự đồng thuận cao nhất chính là việc sửa đổi và tìm ra những giải pháp để sủ dụng nguồn vốn hiệu quả, Quốc hội cần quyết định kế hoạch đầu tư công trung hạn bao gồm tổng mức đầu tư, tiêu chí, danh mục và mức vốn bố trí cho từng dự án có ngồn đầ tư từ ngân sách trung ương theo đúng tinh thần của Hiến pháp.

Về phía Chính phủ, Chính phủ yêu cầu đầu tư công phải gắn với phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm, tăng cường hậu kiểm để khắc phục những bất cập trong kế hoạch đầu tư công trung hạn. Quốc hội chỉ nên quyết những nội dung về dự toán ngân sách nhà nước, kế hoạch đầu tư công trung hạn theo quy định Hiến pháp 2013, Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước hiện hành.

Các dự án công thua lỗ, chậm tiến độ hoặc hoạt động không hiệu quả là nguyên nhân gây ra tình trạng nợ công tăng cao

Hiện nay, những dự án công “đắp chiếu” vì sự yếu kém của công tác quản lý, của những cán bộ, lãnh đạo “nhúng chàm” đã đẩy tình trạng nợ công đã sát trần cho phép, rủi ro lớn trong khi đầu tư công lại kém hiệu quả, gây thất thoát, lãng phí lớn.

Điều này chính là nỗi lo kéo lùi sự phát triển kinh tế đất nước, đặt gánh nặng trả nợ lên vai từng người dân. Trong khi đó, ngân sách thu không đủ chi thường xuyên khi phải trả nợ gốc, lãi vay và không có tích lũy như hiện nay, thì đồng nghĩa dự án công kém hiệu quả sẽ càng kéo dài khoảng cách với tình hình phát triển của đất nước.

Giàu như nước Mỹ nhưng vẫn phải đi vay mượn và phải trả nợ công, đó là điều tất yếu của quy luật phát triển mỗi quốc gia hiện nay. Nhưng vay nợ để phân bổ, điều hành và sử dụng có hiệu quả, để “tiền đẻ ra tiền” chứ không phải để dự án giải ngân xong thì đắp chiếu theo kiểu “nhà nghèo tiêu hoang”.

Để “tiền đẻ ra tiền” thì cần phải có những bước đi chắc chắn, nhưng trước hết đó là sự hoàn thiện của văn bản pháp luật. Cần phải có sự điều phối khoa học, minh bạch và phòng ngừa tình trạng “rút túi chung bỏ túi riêng” của một số cán bộ, lãnh đạo trong hoạt động điều hành các doanh nghiệp nhà nước, đầu tư công như hiện nay.

(Theo Bút Danh)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]
Xem thêm:
Thích và chia sẻ bài này trên